De oorlogen van de afgelopen twintig jaar in het Midden-Oosten zijn niet willekeurig ontstaan. Wat zich langs de Irak–Syrië-lijn heeft afgespeeld, is een geplande keten van conflicten die via onderling verbonden fases voortschrijdt. Deze keten heeft drie hoofdmotoren: de ondergrondse terugtrekking van kaders die zijn overgebleven uit Baathistische systemen, de proxynetwerken van regionale en mondiale machten, en het feit dat de weigering van de Koerden om iemands soldaten te worden hen op het schietbord heeft geplaatst.
1) Saddam’s paramilitaire denkwijze ging ondergronds
Saddam Hoessein creëerde een paramilitaire macht voor het geval hijzelf of zijn land zou worden aangevallen. Deze macht was ondergebracht binnen de Republikeinse Garde. Na Saddam’s executie verdwenen deze kaders niet; ze trokken zich terug in ondergrondse schuilplaatsen die verspreid waren over de eindeloze woestijngordel van de Anbar-provincie in Irak. Deze terugtrekking was niet louter onderduiken; het was een periode van herorganisatie, uitbreiding van kaders, oorlogsvoorbereiding en planning.
In dit proces werden financiële en logistieke kanalen bediend met steun van Qatar en via Turkije. De stilte was geen teken van zwakte; het was een periode van accumulatie voor een “grotere terugkeer” naar het terrein.
Een van de kritieke keerpunten aan Iraakse zijde in deze keten is de Basra-lijn tussen eind 2011 en de zomer van 2013. In die periode werd het Turkse consulaat in Basra een transitpunt waar contact werd gelegd met post-Saddam ondergrondse netwerken en de kernformaties van ISIS; via Basra zocht men een basis om een sektarische breuk in Zuid-Irak te veroorzaken.
2) Poging om sektarisch conflict te ontsteken en de sjiitische reactie
In de volgende fase probeerde men rond Basra een soennitisch–sjiitisch conflict aan te wakkeren. Maar de sjiieten reageerden zeer krachtig. Die reactie groeide snel uit tot een militair-politieke capaciteit. Wat vandaag bekendstaat als Hashd al-Shaabi werd een nieuwe realiteit die het machtsevenwicht in Irak verschoof.
3) ISIS: het Mosul-plan, de draai naar Koerdische steden en een “wiskundige fout”
In de daaropvolgende fase riep de organisatie die onder de naam ISIS opkwam—met militaire steun van Turkije—een kalifaat uit onder de identiteit van de “Islamitische Staat in Irak en al-Sham” en veroverde zij een groot deel van Irak, en ook van Syrië.
Het “Turkse” gebruik van de naam ISIS is geen toeval. De opkomst van deze organisatie kreeg vorm via langdurige gesprekken en planning tussen Turkse consulaire elementen in Mosul en de paramilitaire structuren van Saddam. De naam van de organisatie werd in Turkse vorm verspreid; hoewel ISIS in het Engels wijdverbreid raakte, promootten Turkse media doelbewust de term “DAESH”. Het doel was om het Turkse oorsprongsspoor van de naam “ISIS” onzichtbaar te maken en sporen uit te wissen. Daarom is het juiste gebruik: ISIS.
De verwachting van staten als de VS—vooral de CIA—was dat ISIS het Assad-regime rechtstreeks zou omverwerpen, vervolgens het “onafgemaakte werk” in Irak zou voltooien en daarna richting Iran zou gaan. Maar op het terrein hield de organisatie rekening met Turkse prioriteiten en draaide zij naar Koerdische steden. De CIA maakte hier een eenvoudige “wiskundige fout”: zij onderschatte de georganiseerde verdedigingscapaciteit van de Koerden, hun sociale mobilisatie en hun veerkracht in oorlogstijd.
Toen de Koerden ISIS versloegen, nam ook de intensiteit van ISIS-aanvallen die zich wereldwijd hadden verspreid zichtbaar af. Afgezien van enkele geïsoleerde aanvallen verdwenen de grote, bekende ISIS-aanslagen naar de achtergrond en verloren ze hun impact. In die periode groeide wereldwijd het discours dat de Koerden prees; Koerdisch verzet vond zijn verdiende plaats in het gedeelde geweten van de mensheid. Toch accepteerden de spelmakers dit beeld niet. Door tijd te rekken en het beeld langzaam te eroderen, wachtten ze tot ze de Koerden in de publieke perceptie opnieuw naar een “marginale” positie konden duwen. Als we naar de ontwikkelingen van vandaag kijken en naar de stilte van mensen wereldwijd, zien we duidelijker dat men op het juiste moment wachtte—en dat zelfs dit soort stilte werd ingecalculeerd.
4) De HTS-lijn en “rebranding”: Jolani → Ahmed al-Sharaa
De structuur die haar voorbereidingen in Idlib afrondde, verscheen als HTS op het toneel en zette de oorlog tegen Assad voort. In dit proces werd een tweede front geopend: het front van perceptie en legitimiteit.
Toen men Jolani snel in Damascus positioneerde, zette men hem eerst in een pak en gaf men hem een nette scheerbeurt; daarna werd hij aan de wereld gepresenteerd onder de naam “Ahmed al-Sharaa”. Het doel was de misdaden tegen de menselijkheid die onder de identiteit van Jolani zijn gepleegd te verhullen en de mensheid te misleiden met een “schoon” profiel. Dit is geen transformatie; het is een masker.
Net als Baghdadi is Jolani een restant van Baathistische regimes; beiden waren kaders die, wanneer nodig voor Baath, niet aarzelden om massaslachtingen te plegen.
5) Informatievervuiling is een bewuste strategie
De grootste reden waarom mensen niet kunnen begrijpen wat er vandaag in het Midden-Oosten gebeurt, is informatievervuiling. Die vervuiling is niet willekeurig; ze wordt bewust geproduceerd. Turken en hun bondgenootschappelijke bendes vergroten deze mistgordijn in het bijzonder. Wie het proces niet achterwaarts leest, als een keten, kan de ontwikkelingen van vandaag niet correct begrijpen.
6) Vanuit Turks perspectief was het doel van het Imrali-proces niet vrede, maar het vertragen van de Koerden.
Zoals Turkije zijn bezetting in Noord-Koerdistan nooit zal accepteren, heeft het ook niet toegestaan en zal het niet toestaan dat Koerden waar dan ook ter wereld enige ontwikkeling kunnen opbouwen. De verwachting van het proces dat in Imrali met Koerdisch Volksleider Abdullah Öcalan werd gestart, was niet vrede; het was de Koerden in een toestand van verwachting plaatsen en ervoor zorgen dat de grote oorlog die in Syrië zou beginnen over het hoofd werd gezien.
Koerdisch Volksleider Abdullah Öcalan maakte dit in de gesprekken duidelijk: óf het project van de democratische republiek dat ik presenteer, óf jullie accepteren de oplossing die door de VS wordt opgelegd.
Ik zal het idee van de democratische republiek hier niet uitgebreid bespreken. De kernvraag is: wat is de oplossing die door de VS wordt opgelegd? De VS zal proberen het regionale front van de Derde Wereldoorlog in deze regio niet te verliezen via proxy-oorlogen; zij zal winnen door volkeren tegen elkaar op te zetten.
7) Koerden in het vizier zetten: “wij zullen niemands soldaten zijn”
Op verschillende momenten werden Koerden oorlogen aangeboden namens anderen. In Imrali boden Turken de Koerden een oorlog tegen Israël aan, maar Koerdisch Volksleider Abdullah Öcalan stelde duidelijk dat hij geen enkel volk een bevel zou geven om voor andere staten te vechten.
In die periode waren de Koerden bondgenoten van de VS. Er waren toen twee routes: óf de Koerden zouden zonder status blijven, óf men zou hen status toestaan in Rojava zoals in Zuid-Koerdistan. Toen het Amerikaanse plan om Iran uit te schakelen duidelijk werd, groeide ook de Turkse eis: dat Koerden nergens status zouden behouden. Gaandeweg accepteerde de VS dit.
De VS voerde langdurige gesprekken, maar vroeg de Koerden telkens om samen met hen op te trekken en zich tegen de sjiieten te verenigen. Eerder wilde men ook dat zij tegen Assad zouden vechten. De Koerden wezen dit af; zij zeiden dat zij alleen hun eigen volk zouden verdedigen.
8) De laatste fase: een Koerdisch–Arabisch conflict uitlokken en Rojava vernauwen
Sommige Arabische staten en de Sharaa-lijn die contact legde met Trump verklaarden dat zij de eisen van Israël accepteerden; in ruil werden grote financiële toezeggingen op tafel gelegd. Trump wilde zowel zijn plan in werking zetten als financiering verkrijgen voor de oorlog die hij wilde voeren.
Men bood de Koerden eerst een oorlog aan tegen Hashd al-Shaabi in Irak en daarna tegen Iran. Opnieuw zeiden de Koerden hetzelfde: wij zullen niemands soldaten zijn; wij zullen alleen ons eigen volk beschermen.
Toen deze weigering en het maandenlange werk van de Turkse inlichtingendienst resultaten begon op te leveren, opende Qatar de geldkraan. Via Turkije werden Arabische stammen die samen met het bestuur van Rojava hadden bewogen, gedwongen van kant te wisselen. Uiteindelijk verklaarde de Shammar-stam haar verraad. Toen Arabische stammen van kant wisselden, wisselde ook een deel van de Arabische strijders binnen de SDF van kant. Hierdoor werd duidelijker dat de Arabische steden onder SDF-controle niet onder Koerdische krachten staan, zoals sommigen beweren, maar onder de zonen van de lokale bevolking. Toch hebben HTS–DAESH en het bezettende Turkse leger sinds het begin van de oorlog geen enkel Koerdisch dorp ingenomen. Zo loste het gebied dat als “Noord-Syrië” werd beschreven in feite op; wat overbleef was Rojava, het land van Rojavaê Kurdistan, bestaande uit de steden waar Koerden wonen.
De afgelopen dagen hebben, dankzij het verzet van de gewapende Rojava-troepen YPG en YPJ, mensen en gewapende krachten uit andere Koerdische regio’s hulp gestuurd; een geest van mobilisatie is in alle vier delen van Koerdistan opgestaan. Omdat de Koerden geen Koerdisch–sjiitische oorlog hebben goedgekeurd, willen de Turken nu hun doel bereiken door een Koerdisch–Arabische oorlog te provoceren. Het doel is het gemakkelijker maken om de Koerden na de val van Iran uit te schakelen, en—door geen sterk Arabisch land naast hen te willen—drie vliegen in één klap te slaan.
Noot: In deze tekst ben ik niet afzonderlijk ingegaan op de rol van Israël en de Frankrijk–Duitsland–Verenigd Koninkrijk-lijn. In een aparte tekst zal ik de plaats en impact van deze actoren in het proces onderzoeken.
AZAD BADIKI – 21-01-2026